ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΙΣ

Αγάπη είναι η υποταγή στη φυσική και στην ηθική τάξη

Σχετικά με την αγάπη, την παρούσα στους χριστιανούς και την απούσα στους Έλληνες, αν θέλουμε να βρισκόμαστε σύμμετροι όχι με την πλάνη και την υποκρισία αλλά με την αλήθεια και την εντιμότητα, θα υποχρεωθούμε να αναδιατάξουμε τις θέσεις μας από τα θεμέλια τους.

Για τους Έλληνες αγάπη είναι η υποταγή στη φυσική και στην ηθική τάξη, αυτό που διαφορετικά το περιγράψανε με τη μεγαλώνυμη λέξη της Δίκης. Να επιδικάζεις στον άνθρωπο την τιμή του, να μη γίνεσαι υπέρογκος και υβριστής απέναντι στους νόμους της φύσης και στους νόμους των ανθρώπων, αυτό που οι ευρωπαίοι ερμηνευτικά το βάφτισαν ουμανισμό Και όλα αυτά χωρίς γλυκασμούς και χωρίς ηχηρότητα. Με γνώση, με πικρά και με βούληση.

Για τους έλληνες δηλαδή, αγάπη δε σημαίνει να δίνεις τον ένα από τους δυο χιτώνες σου. Αλλά να μην επιτρέπεις στον εαυτό σου να έχει τρεις χιτώνες όταν ο διπλανός δεν έχει κανένα.

Η θέση των χριστιανών να δίνεις από τα δυο το ένα σε κείνον που δεν έχει κανένα, είναι η νοσηρή αντίδραση απέναντι στους νοσηρούς όρους. Η ελεημοσύνη δεν ταιριάζει στον αξιοπρεπή και τον περήφανο άνθρωπο. Γιατί ζητεί να λύσει το πρόβλημα προσωρινά, και εκ των ενόντων να «κουκουλώσει» μια κοινωνική αταξία.

Ενώ η θέση των ελλήνων να μην αποχτήσεις τρία, όταν ο δίπλα σου δεν έχει ούτε ένα, είναι η υγεία. Σου υποδείχνει να προλαβαίνεις στοχαστικά, για να μη χρειάζεσαι ύστερα να γιατροπορεύεις ατελέσφορα.

ΑΠΟ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥ ΛΙΑΝΤΙΝΗ

Ελεγε ο παππους μας ο Πλατων:"ΚΑΝΤΑΥΘΑ, Ω ΞΕΝΕ, ΤΟ ΝΙΚΑΝ ΑΥΤΟΝ ΠΑΣΩΝ ΝΙΚΩΝ ΠΡΩΤΗ ΤΕ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΗ, ΤΟ ΔΕ ΗΤΤΑΣΘΑΙ ΑΥΤΟΝ ΥΦ' ΕΑΥΤΟΥ ΠΑΝΤΩΝ ΑΙΣΧΙΣΤΟΝ ΤΕ ΑΜΑ ΚΑΙ ΚΑΚΙΣΤΟΝ, ΤΑΥΤΑ ΓΑΡ ΩΣ ΠΟΛΕΜΟΥ ΕΝ ΕΚΑΣΤΟΙΣ ΗΜΩΝ ΟΝΤΟΣ ΠΡΟΣ ΗΜΑΣ ΑΥΤΟΥΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ"(Πλατων Νομοι 626 e-2) δηλ.  με λιγα λογια ο παππους μας ελεγε:"Το να νικας τον εαυτο σου ειναι η πρωτη και η καλητερη νικη απ' ολες, το να ητταται απο τον εαυτο του, αυτο ειναι οτι το αισχροτερο και χειροτερο μπορει να υπαρξει. Και τουτα εχουν νοημα, αν δεχθουμε οτι μεσα στον καθενα μας , υπαρχει ενας ΠΟΛΕΜΟΣ εναντιον του εαυτου μας "

Απο την αλλη ο Λιαντινης ελεγε:"Η αρμονία της ανθρώπινης πράξης κατά το πρότυπο της αρμονίας στη φύση προυποθέτει ένα είδος πολέμου μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο, ανάλογο με τον πόλεμο που γίνεται στην φύση. Η ισορροπία που πετυχαίνει ο άνθρωπος πάνω σ' αυτόν τον πόλεμο είναι η αρετή του. Το λάθος και η μεγάλη απόκλειση αρχίζει από το σημείο που ο άνθρωπος αυτόν τον πόλεμο δεν τον κάνει ενάντια στον εαυτό του, αλλά τον στρέφει ενάντια στους άλλους. Με άλλα λόγια είναι αυτό που κάνουμε όλοι. Προκειμένου να κρίνουμε τα κακά της κοινωνίας κατηγορούμε τους άλλους, και ποτέ τον εαυτό μας......"
  Ας το σκεφτουμε ολοι αυτο.. πριν  στραφουμε εναντια στον απεναντι μας.. το θεμα ειναι εμεις τι κανουμε.. την εχουμε δωσει αυτην την μαχη..ή  εχουμε παραιτηθει απο την πρωτη ηττα που εχουμε "φαει".. και αποφευγουμε να αγγιζουμε το θεμα... και αρα ειμαστε περιπλανωμενα "ναυγια"

    

      Ο Σιμπλίκιος, ένας νεοπλατωνιστής φιλόσοφος του 6ου αιώνα μ. Χ., παραθέτει το μοναδικό σωζόμενο απόσπασμα του Αναξίμανδρου στο έργο του Εις Φυσικά. «Ο Αναξίμανδρος είπε ότι αρχή των όντων είναι το άπειρο ...; από το οποίο έγιναν όλοι οι ουρανοί και οι κόσμοι που υπάρχουν... Και απ' όπου προέρχεται η γένεση των όντων εκεί ακριβώς συντελείται και η διάλυση τους σύμφωνα με την ανάγκη, γιατί τιμωρούνται και επανορθώνουν αμοιβαία για την αδικία, σύμφωνα με την τάξη του χρόνου»

ΑΔΙΚΙΑ και ΤΙΣΗ.... Είκοσι τρεις λέξεις απόμειναν από τα γραπτά του Αναξίμανδρου. Λιγότερες και από τις ώρες της μέρας. Δεν ξέρουμε αν ο χρόνος στάθηκε με δικαιοσυνη πάνω στο έργο αυτού του εξαιρετικού ανθρώπου. Εάν θα έπρεπε ή όχι περισσότερα λόγια του να περάσουν τον ποταμό της λήθης και να σωθούν.

  Εκείνο που ξέρουμε είναι πως ο Αναξίμανδρος μίλησε για την δικαιοσύνη του χρόνου μ' ένα τρόπο που κανείς πριν απ' αυτον δεν υποψιάστηκε, και κανείς  ύστερα από εκείνον δεν μπόρεσε να ξεπεράσει. Είναι κατά τούτο ο πρώτος νομοθέτης όχι μόνο σε πανανθρώπινη, αλλά και σε παγκόσμια βαση.

  Η ιδέα του για τη δικαιοσύνη και την αδικία, πέρα από τα στενά όρια του ανθρώπου, περιχωρεί και τα απεριόριστα πεδία των πραγμάτων και των δράσεων. Και το εύρος της δικής μας ερμηνείας δεν προκειται να συμπέσει με το εύρος της δικής του σύλληψης, εάν,. υπερβαίνοντας την κοσμική, δεν καλύψει και την οντική περιοχή. Ο Αναξίμανδρος ατένισε την ιδέα της δικαιοσύνης του σύμπαντος.

  Μέσα απο τις ελάχιστες λέξεις των πέντε αποσπασμάτων του μπορούμε να αναστυλώσουμε την εικόνα μιάς αποίητης και απαραποίητης Θέμιδας, που πληρώνει τον χώρο και αποληθαργεί το χρόνο.

  Για να κατανοήσουμε σωστά τη διδασκαλια του για την αδικία και την πληρωμή, και να μπορέσουμε ακολούθως να εκτιμήσουμε από την άποψη της αγωγής την απόσταση ανάμεσα στον άνθρωπολογικό τυπο που υποδεικνύει η θεωρεία αυτή και στον τύπο που απεργάζεται η σύγχρονη αγωγή, πρέπει να εντάξουμε το όλο σύστημα της στοχαστικής του διόδευσης μέσα στο γενικό πλαίσιο του πνεύματος των Προσωκρατικών.  

 

   Το κοίτασμα δηλαδή της αφορμητικής στιγμής του εντοπίζεται στην ιδέα του μηδενός και του είναι , όπως την συνέλαβε ο Παρμενίδης.

    Είδαμε πως ο Ηρακλειτος, κάνοντας το πρώτο άλμα, προώθησε την σύλληψη αυτή στην ιδέα της σταθερότητας και της μεταβολής, και πως ο Εμποδοκλής, κάνοντας το δεύτερο άλμα, έφτασε στην ιδέα της φιλίας και της στάσης.

    Ο Αναξίμανδρος μ' ένα τρίτο άλμα ολοκληρώνει τον κύκλο δένοντας τον κρίκο του τελους με τον κρίκο της αρχής. Η τροχιά της κινησης  που άρχισε απο το ακρότατο σημείο του όντος και, διατρέχοντας την κοσμολογική και τη φυσική περιοχη, κατέληξε στην πρόδηλη μερικότητα του ανθρώπου, με το γιγάντιο τάνυσμα του Αναξίμανδρου  υψώθηκε πάλι στο ον.

   Το καινούργιο στοιχείο που αφήνει ο Αναξίμανδρος να ανιχνευθεί στο ρεύμα του παγκοσμιου κύκλου είναι η έννοια της δικαιοσύνης μ' έναν τρόπο ανθρώπινα κατανοήσιμο.

    Το κοσμικό γεγονός και το κοσμικό δράμα, μας λέει, είναι το πλουμιστό υφάδι του σύμπαντος που υφαίνεται στον αργαλειό της αδικίας και ξυφαίνεται αδιάκοπα από τον αργαλειό της ανταπόδοσης.

   Οι νόμοι της φύσης και η λειτουργική των φαινομαίνων ειναι τα ακατασκεύαστα ρείθρα που συγκρατούν και προπέμπουν το αφρισμένο αλαλητό των όντων, καθώς και ο λόγος του σφρίγους και της ευδοκίας τους τα προάγει σ' ένα τέλος αυθαιρεσίας και μεθης

    Η ποικιλία των πραγμάτων με όλο το καταπληκτικο πλεγμα της ζωντανής αλληλουχίας τους είναι οι ορδές των κληρωτων και των επιταγμένων που στρατολογήθηκαν για μιά παγκόσμια εκστρατεία θριάμβου προορισμένη, μετά την τροπαιοφόρα καμπή της, να υποτάσσεται στη δικαιοσύνη της ήττας της.

    Για να προσεγγίσουμε την έννοια αυτής της ευνομίας πρέπει να θεωρήσουμε τα πραγματα με ανεστραμμένη την προοπτική της ηθικής μας συνήθειας.

    Τη δικαιοσύνη, δηλαδή, πρέπει να την αντικρύσουμε σαν εγκόσμια  τάξη, και να την αναζητήσουμε στα μέρη που ξεσυνηθίσαμε να φανταζόμαστε πως υπάρχει.

  Θα δεχτούμε τότε ότι αδικεί ο χειμώνας όταν μαργώνει τα δένδρα, ξεκάνει τα ζωύφια, απωθεί τα αγρίμια στις κώχες και ετοιμάζει στους σπόρους τον ενταφιασμίο και την σήψη.

    Ότι, από την άλλη μεριά, αδικεί το θέρος, όταν παραδίνει τις πέτρες στον πυρετό, σωρεύει πατωσιές στο κουρνιαχτό, στερεύει τα ρεμματα, μάχεται τα σύννεφα, σπέρνει στον αέρα πνιγμό, και αναγκάζει το μεστωμένο σώμα της νύχτας να αποσαρκώνεται και να λιγνεύει.

   Με παρόμοιο τρόπο ότι η στιγμη της ακμής του λουλουδιού συνιστά μια πράξη ύβρης, ότι το μήλο που κοκκινίζει στην άκρη του κλώνου έχει εισέλθει στο στάδιο μιάς κολάσιμης υπερβολής, ότι το περιβόλι που πρασινιζει αδικεί την ξερολιθιά. Και ακόμη ότι η στέγνια και η γύμνια της Σαχάρας είναι έγκριτη, μόνο επειδή υπάρχουν οι απέραντες πεδιάδες της Κρακοβίας.

   συνοψίζοντας σε μια τέτοια γραμμη το νόημα των παρατηρήσεων που μπορεί να γίνουν με βάση το σχέδιο της φύσης και την οικονομία της ζωής καταληγουμε στο πνεύμα ενός αξιώματος, σύμφωνα με το οποίο τα πραγματα συμμορφώνουν το δραστικό τους λόγο στην πειθώ μιάς ενιαίας πορείας με αντίδρομη φορά.

   Ο ένας δρόμος συμπροπέμπει τα όντα στην ορμή της πλήρωσης και της ανόδου. Πλειοδοτεί την κατάφαση ενθαρρύνει τον πλούτο, ευνοεί την γονιμάδα, κατανεύει σταθερά το ναι και το αμήν.

    Είναι ο δρόμος της γέννησης, της ακμής, του θάλους, του πόρου, της κυριαρχίας, της χαράς, της διαχυτης υπεροχής.

    Στην πορεία αυτή υπάρχει ένα ακρότατο σημείο, που η ορμή των όντων θα το υπερβεί φυσιολογικά και αβίαστα. Χωρίς δηλαδή υστεροβουλία και πρόθεση., χωρίς κακότητα περιφρονημό και θράσος. Επειδή η στιγμή αυτή της έξαρσης, της αναπότρεπτης υπερβολής και της φυσικής τελείωσης είναι νόμιμη και κοσμικά διατεταγμένη.

    Αλλά τη στιγμή αυτή- κι εδώ βρίσκεται το παράξενο του κόσμου- που η φορά του ρυθμού τους ανεβάζει τα όντα στην ακμή, τη στιγμή της άκρας επίτασης που τα ίδια τα όντα θα θέλανε να της φωνάξουν εκείνο το

                   ΣΤΑΜΑΤΑ ΛΟΙΠΟΝ! ΕΙΣΑΙ ΤΌΣΟ ΩΡΑΙΑ,

του ανικητονικημένου Φάουστ, έχει κιόλας σημάνει η επίσημη είσοδο στη γη της αδικίας.Η ζαρια της ανταπόδωσης έχει ριχτεί, η απόφαση της τιμωρίας ειναι πιά υπογραμμένη.

    Δεν είναι ανεξήγητο, νομίζω, γιατί αυτή τη στιγμή του ανθρώπου οι έλληνες πίστευαν ότι υπάρχει κίνδυνος να την φθονήσουν οι θεοί.

     Έτσι τα όντα εισέρχονται στον άλλο δρόμο του Αναξίμανδρου, όπου το γενικό πρόσταγμα ανατίθεται στις δυνάμεις της άρνησης.

    Η φθορά και η πτώση, ο μαρασμός και η συρρίκνωση, η καταφορά, η ατονία η φυγή και η κατάλυση, η ελαττωση και ο σωριασμός, η παράλευση η εγκατάλειψη και η τύψη, ο αφανισμός και η μεγάλη Λήθη ανεβαίνουν σταθερά στο φως, αναλαβαίνουν εορταστικά την αρχή, και υπηρετούν με πίστη τη θητεία τους.

    Τότε σβήνεται η πυρκαγιά της ύβρης, πληρώνεται το χρέος στο μηδέν, κορέννυται το μένος της ανταπόδοσης, και ισοζυγιασμένοι οι βραχίονες της ισορροπίας δείχνουν πάλι τις ανεκτες τιμές της κοσμικής αποκατάστασης. 

   Οπότε αρχίζει εκ νέου η δρομολόγηση των οντων, του καθενός ξεχωριστά, των ζευγών των ομάδων και των συστημάτων ευρύτερα, και όλων μαζί, στον πρώτο δρόμο της ανοδου.

    Ολόκληρη η διαλεκτική της αδικίας και της τίσης σημαίνει απλα:

     Θα φυλλομαδήσουν τα μπουμπούκια που άνοιξαν, θα σαπίσει ο καρπός που ευώδιασε θα βουλιάξει στις ροές της νύχτας ο ήλιος του μεσημεριού, ο ωραίος Αγχησης που άναψε τον πόθο στη θεά θα γεράσει και θα ρημαχτεί, οι βοριάδεςν θα πληρώσουν την νηνεμία, θα θα.............. , εκείνος που τον τραγούδησαν δεν αμφιβάλλει πως θα τον κλάψουν. Και δεν θα πεθάνει, μόνον όποιος δεν γεννήθηκε.

     Βέβαια δεν πρέπει να παραβλέψει κανείς οτι η συλληψη του Αναξίμανδρου για την αδικία  και την πληρωμή, με τον τρόπο που εκτίθεται από τον ίδιο, έχει κοσμικό κυριως και λιγότερο ηθικό νόημα.

    Κατά τούτο μοιάζει περισσότερο με τις ανάλογες οράσεις των άλλων προσωκρατικών, όπως η άνω και κάτω οδός του Ηράκλειτου, η φιλία και το νείκος του Εμπεδοκλή ή εάν αποβλέψουμε στο ευρύτατο πλάτος της εννοιας, το μηδέν και το είναι του Παρμενίδη.

    Και μοιάζει ακόμη περισσότερο, όταν αναλογιστούμε ότι ο δικαστής που προεδρευει σε μια τέτοια δίκη, είναι ο ΧΡΟΝΟΣ

   Και η νομοθεσία σύμφωνα με την οποία δικάζει ο χρόνος είναι η τάξη των πραγμάτων. ................

      Ο χώρος του δικαστηρίου είναι το άπειρο. Μιά έννοια με την οποία ο Αναξίμανδρος αποσχολεί την σύγχρονη μακροφυσική όχι λιγότερο απ' όσο αποσχολεί τη σύγχρονη μικροφυσικη ο Δημόκριτος με την έννοια του ατόμου.

    Είναι φανερό ότι η παράσταση της δικαιοσύνης του Αναξίμανδρου μπορεί να εφαρμαστεί στην περιοχή της ανθρώπινης πράξης, όταν ο άνθρωπος κατανοήσει ότι αποτελεί μικρογραφία του σύμπαντος.

   Όσο περισσότερο  μπορούμε να υπερβαίνουμε το περίγραμμα της ατομικής μας κατασκευής και να απλώνουμε την προσωπική μας ύπαρξη στην έκταση του κόσμου, τόσο περισσότερο πλησιάζουμε το λόγο της αναξιμάνδρειας δικαιοσύνης.

    Τόσο, που στο τέρμα αυτής της ροπής θα βρίσκαμε την ταύτηση του ενός υποκειμένου με τα πολλά αντικείμενα. Αδειαζοντας η ατομική μας λήθη, θα μας γέμιζε η φυσική αλήθεια. Ο ανθρωπος θα γινόταν ένα με τα δένδρα, με τα φύκια, με τα χρώματα .....  

ΠΗΓΗ:από το ''HOMO EDUCANDUS"' ή ''Φιλοσοφία της αγωγής" του Δ. Λιαντινη

ΤΟ πονοτικό σύνδρομο. Πρέπει να αναγνωρίσουμε πως το όλο παιδευτικό γεγονός συνοδεύται απο μιά αίσθηση οδυνηρού ποιού.  Η αποκάλυψη της μορφής μέσα απο τα δυνητικά της στοιχεία, ο μετασχηματισμός του ανθρώπινου φυράματος σε ειρμούς νέας ζωικής υφής είναι ένα  είδος γέννησης.

   Είναι λοιπόν φυσικό την όλη διαδικασία να συμπαρακολουθούν οι ωδίνες της γέννησης. Αν μάλιστα λογαριαστεί οτι η γέννηση αυτή πραγματοποιείται όχι σαν στιγμιαίο  ούτε σαν συντελικό, αλλά σαν γεγονός διαρκείας, οι ωδίνες της μορφωσης λαβαίνουν χαρακτήρα σταθερό και ανεξοικίωτο.

   Παιδεύω σημαίνει ασκώ το έργο της αγωγής, μορφώνω.  Ταυτόχρονα όμως σημαίνει και υποβάλλω σε δοκιμασία. Ο Πλάτων έχοντας συλλαβει τη βασανιστική χροιά του φαινομένου συνιστούσε το παιδευτικό γεγονός να επιτελείται στο ματαίχμιο του παιδεμού και του παιγνιδιού (της παιδείας και της παιδιάς).

  Το οδυνηρό σύμφιτο που συνοδεύει την αγωγή- κάτι όπως ο πόνος που θα 'νιωθε το μαρμαρο απο τη σμίλη , ή το έλασμα απο τις σφυριές του καλλιτέχνη- επειδή κατά κανόνα προσκρούει στην ανθρώπινη δεκτικότητα, εφόσον η φυση μας φέρνεται από την ορμη της αποφυγής του πόνου, δεν αφήνει την παιδευτικη επίδραση να λειτουργήσει ολοκληρωτικά.

   Εξ αιτίας αυτού η αγωγή τις περισσότερες φορές, τόσο στις ατομικές όσο και στις συλλογικές περιπτώσεις, απεργάζεται μορφές ατελείς, τραυματικές, και παράμορφες.

    Εάν ο άνθρωπος έβρισκε πάντοτε το βουλητικό σθένος να υπομένει το βασανιστικό ποιό της αγωγής, η ζωή θα 'παιρνε το ρυθμό μιας ρωμαλέας ανάβασης σε όλο και τελειότερες μορφές.

   Αυτή η τροπαιοφόρα ανέλιξη της ημέρωσης θα κατακτούσε το ύψιστο σημείο της, τη στιγμη που θα συνέπεφτε με την ύψηστη στιγμή της ζωής μας. Δηλαδή με το θανατό μας.

     Σήμανση αυτής της έξοχης διαπλοκής αποτελεί η πληροφορία για τον Σωκρατη πως δεν κουραστηκε να διδάσκεται ως τα γεράματα του, σε συνδιασμό με την διαβεβαίωση του Αλκιβιάδη ότι ο ψυχικός του κόσμος ήταν μια διαδοχή από αγάλματα άναυδης ωραιότητας...

    Η ίδια η λεξη χαρακτήρας που από ανθρωπολογικής άποψη αποδίδει τη μορφή που τείνει να λάβει η όψη της εσωτερικής μας οργάνωσης όπως την χαλκουργούν οι επάλληλες μετακοσμησεις που προκαλει η αγωγή, φέρνει ετυμολογικά το νόημα της αιμασουσας νυξης(χαράσσειν).

    Αυτο το βάναυσο στοιχείο σπρωχνει τον άνθρωπο στην αποκλιση και στην παραδρομη από το νοητό σχήμα της άρτιας μορφής. Της πρωταρχικής δηλαδή εικόνα, πού, σαν ιδέα του κινούντος ακινήτου, με την ερωτική της ένταση προσανατολίζει και συνεφέλκει τη μορφή που τείνει να δημιουργήσει στον άνθρωπο η παιδευτική διαδικασία, και που το πρώτο γνώρισμα της είναι η διατήρηση του είδους μας μέσα στη φύση και σύμφωνα με το νόμο και την τάξη του κόσμου.

   Όσο και να μη φαινεται καθαρα, το οδυνηρό σύνδρομο της αγωγής συμπαρακολούθησε εμφαντικά και επηρέασε κυρίαρχα της εξέλιξη της ζωής και της ιστορίας του ανθρώπου

ΠΗΓΗ:από το ''HOMO EDUCANDUS"' ή ''Φιλοσοφία της αγωγής" του Δ. Λιαντινη

    Εκείνο που χρειάζεται ο σύγχρονος άνθρωπος- και εδώ εστιαζουνται οι επιμέρους συνιστώσες που θα δηλώσουν το αξιωματικό αίτημα της νέας αγωγής- είναι να κατανοηθεί απο την αρχη ότι η ζωή του προχωρεί και μεταβαλλεται παράλληλα στην κινηση του χρόνου- και ο χρόνος οντοποιείται μέσα στην σταθερότητα  της μεταβολής-, όταν γνωριζει να διαλέγεται και να συνθηκολογεί μ' ενα σύνολο δυνάμεων και όρων που η αρχή τους βρίσκεται έξω απο τα σύνορα της βούλησης του.

   Αυτή την τάξη της ανώτερης βίας και της επιβλητικής πειθούς από τον αρχαίο καιρό την είπαμε ανάγκη. Η ανάγκη είναι απάτωρ και άναρχη, και οι σοφοί λόγοι των παλαιών ανθρωπων την θέλουν κυβερνητρα του σύμπαντος

   Όσο και να μας φαίνεται άβολο, η ανάγκη έχει χαραξει στην ελευθερία μας μέτρα. Και δεν είναι απλως φρονιμότερο, αλλα πολυ πιό έντιμο και πολυ πιό σεβαστό την ορμή της βούλησης μας να την κρατάμε δώθε από την χαρακιά που μας τράβηξε η ανάγκη. Προλαβαίνοντας έτσι τη δική της επίπληξη που σταθερά  καταβιάζει  και ταπεινώνει την αφηρημένη μας άνεση. Την ψυχική μας στάση, που Αισχύλος ονόμασε

                     ΦΙΛΑ΄Ν ΑΒΟΥΛΙΑ΄Ν

    Αυτή τη γνώση θα την ενσταλάξει η αγωγή στους νέους, μόνο υπό τον όρο ότι θα επιβληθεί πρώτα στους ενηλικες σαν νεα κατανοηση....

ΠΗΓΗ:από το ''HOMO EDUCANDUS"' ή ''Φιλοσοφία της αγωγής" του Δ. Λιαντινη

   Δεν ταξινομείται η παιδεία. Κι όσο τη λογαριάζουμε σαν επένδυση ανάμεσα στις άλλες, έστω και την πιο σημαντική, τόσο θα συναιχίζουμε να τελούμε σε σύγχηση φρένων, έτσι ώστε να μπερδεύουμε το ψάρι με τον ψαρά που το ψάρεψε.

   Χωρίς να το ξερουμε και χωρις να το εννοουμε, απο τα γεννοφασκια του φιδοζωνουμε το παιδι με δεισιδαιμονιες προληψεις και καταδεσμους. Και με τα δηλητηρια αυτα πνιγουμε την ψυχη του. Οπως τα ζιζανια και τα αλλα αγριοχορτα το σταρι.

  Φορτωνουμε στην ραχη του νεου ανθρωπου την αρρωστη φαντασια μας, τις ψευτιες, την αγνοια, την ηθικη μας απολιθωση, τις εντρομες παραστασεις και ολο το καταποντισμενο αταβισμο των προγονων μας, και τον αναγκαζουμε να σηκωσει στον ωμο του αυτο γιουσουρουμ της αχρηστειας και της οξειδωσης, οπως   εσηκωσε ο αρχαιος τιτανας τον ουρανο.

   Αγωνιζομαστε να αφαιρεσουμε την φυση μεσα απο το παιδι, και την ανταλλασουμε με την αρρωστη γνωμη μας.

   Κοκκινο σαν παπαρουνα και κιτρινο σαν την χολη ειναι το αφιοτοπι της ψευτιας και των προληψεων . Η στρατηγικη να καταστρεφουμε το φυσικο παιδιο τουν παιδιου με τις προληψεις ειναι σκοπιμη, κατευθυνομενη, κακουργηματικη τρεις τετρακις σε θανατο, και απανθρωπη.

  Ετσι, οταν τα παιδια μας φτανουν στη ηλικια να δωσουν τον ορκο του αντρα και οταν οι κοπελες μας φτανουν στην ωρα τους, γινουνται ωραιες δηλαδη, εχουν χωριστει σε δυο ταξεις.

Η μια που ειναι η μαζα σχεδον του συνολου, εχει αφομοιωσει το δηλητηριο της ψευτιας. Και εχει ανοσοποιηθει στα υδοκυανια και στα κωνεια, κατα τον τροπο του παλαιου εκεινου Μιθριδατη. Ειναι η πλαστικη στοφα ανθρωπου, τα μηχανημενα νευροσπαστα, που παραλαβαινουν την σκυταλη των προληψεων και αναπαραγουν το ιδιο στις νεες γεννεες.

  Η αλλη ειναι η ταξη που καταλογογραφει τους Ελαχιστους. Ετουτοι ειναι οι χρηστηριασμενοι απο καποια βουληση, και οι φορτοβασταχτες της προσωπικης τους ευθυνης. Λιγοι, αλλα ολοι τους ξανασαρκωνουν τον Ορεστη, τον Τσε-Γκεβαρα, τον Αμλετ. Καθως τους μαστιγωνει η οργη της αληθειας, ο τρομος της εμορφιας, και το μεγαλειο του ανθρωπου. Περνουν και πηγαινουν να απαντησουν την μοιρα τους, και ζητουν να μαθουν την αληθεια, εστω και αν ειναι να τους τυφλωσει. Οπως εζητησε να μαθει την αληθεια ο Οιδιποδας, και οταν την εμαθε εβγαλε ο ιδιος τα ματια του.

  Κατω απο τις τυφλωτικες καταλαμπες και θερινες καταιγιδες ολοι αυτοι κρατουν μεσα τους τον ανθρωπο ορθιο και στο φυσικο του αναστημα. Που παει να πει λευτερο απο ψευτιες και δεισιδαιμονιες....

Αποσπασμα απο τα "ΕΛΛΗΝΙΚΑ" του Δ.Λιαντινη....

Ενα λευκο τσακαλι κυνηγα ενα λευκο λαγουδακι. Στις απεραντες χιονισμενες στεπες του Καναδα. Το σαρκοβορο ειναι πεινασμενο και αγριο ως την ακρη των νυχιων και ως την ακρη της τριχας του. Το λαγουδακι αλαλιαζει τρελος ο φοβος του θανατου. Τρεχει σαν σφαιρα.

  Το ενστικτο του ολεθρου, που πλακωνει, πολλαπλασιαζει τις δυναμεις φυγης στο αθωο ζωο. Η οργη της πεινας, που δεν αντεχεται, πολλαπλασιαζει τις δυναμεις καταδιωξης του αγριμιου. Πολεμος φρικαλεος χωρις ορια και χωρις ορους ξετυλιγεται στο πεδιο της φυσης.

  Παρακολουθουμε την σκηνη στην οθονη. Ενα μολις πηδημα χωριζει το χορτοφαγο απο το σαρκοβορο.

Τα δοντια του κακου ζουλαπιου λαμπουνε λευκοπυρωμενα καρφια στην παγωνια. Το δερμα του τρυφερου λαγου το ταραζουν ριπες απο εξαλες φρικιασεις. Νιωθει κιολας στην ραχη του το αγκομαχητο του αγριμιου.

  -Μη!! φωναζουμε εντρομοι. Οχι! Να σωθει το αθωο ακακο ζωο. Να μην ιδουμε τη σαρκα του πως ξεσκιζεται. Τα ποδαρακια του να τρεμουν τρομαλεα, και να τιναζονται στον αερα σφαδαζοντας. Το αχνιστο αιμα πως θα βαψει το αλεκιαστο χιονι.

  Ορμοψυχα και αυθορμητα, σαν να μας κυνηγα τους ιδιους η τρομαρα, ψηφιζουμε σωτηρια για τον λαγο και αστοχια για το τσακαλι. φωναζουμε, βοηθα, θεε! Παψε το κακο και το αδικο που συντελιεται τωρα στην φυση! Παψε την οργη σου!

  Ξαφικα και ενω το αγριμι αγγιζει με το μουσουδι του την ουρα του λαγου, γινεται το απροσμενο. Η δυναμη της ορασης του τσακαλιου μπερδευται στο χιονι. Σε μια στροφη του λαγου το τσακαλι τραβαει ευθεια. Χανει αποτομα το ρυθμο του. Αποσυντονιζετια το τεμπο της κινησης. Η καθετη ευθυβολια στο στοχο, που η φυση χωρις οικτο και χωρις λυπηση αξιωνει για τη στιγμη, ταραζεται.

   Αυτο ηταν. Ο λαγος κερδιζει αποσταση. ξεμακραινει. Ολο ξεμακραινει. Ενα, δυο, πεντε, δεκα μετρα. Σε λιγο εχει χαθει απο το οπτικο πεδιο βολης του τσακαλιου. Το σαρκοβορο σταματα. Κοιταζει ατενως. Τιποτα. Ο λευκος οριζοντας μπροστα του εχει γινει αδιαφορο χαος. Αβυσσος ερημιας και ολεθρου. Το απλανες βλεμμα του τσακαλιου, ξεψυχο αναμεσα στην ηλιθιοτητα και στην ανεξηγητη απορια, ειναι ο,τι απομεινε απο τη σκηνη.

  -Μπραβο! φωναζουμε, και φτεροκοπανε τα χερια και τα ποδια μας. λυνεται ο κακος βραχνας. Η ανασα μας ξαναγυριζει. Ενα αισθημα λυτρωσης χτυπα σαν γελιο τη διαθεση μας. Δοξα στον κοσμο και στο θεο. Το λαγουδακι γλυτωσε.

   Λαθος, τιμιε αναγνωστη. Το λαγουδακι γλυτωσε, αλλα το τσακαλιι θα πεθανει απο την πεινα.

   Αυτο δεν το ειχαμε σκεφτει..

  Η ιστορια μας χαριζει δυο συμπερασματα. Το ενα ειναι συμπερασμα περι της μεθοδου. Οτι η σκεψη μας ειναι μονοδρομος. Ολοι ποναμε το λαγουδακι. Γιατι ειναι υποψηφιο αναιτιο θυμα. Το αδυναμο [πλασμα της φυσης. Κανεις δεν συμπονα το τσακαλι. Το αιμοδιψες και το αιμοβορο. Γιατι κανεις δεν σκεφτεται οτι και κεινο ειναι αναιτιο  θυμα, στην περιπτωση που θα του ξεφυγει ο λαγος. Οπως και εγινε, δηλαδη.

  Εμαθαμε να σκεφτομαστε με οδηγο το ακρατες μας συναισθημα. Αναλατα και πλαδαρα. Ευνουχισμενα, γελοια, και μονοφθαλμα. Και παροπλισαμε τη λογικη και τη γνωση.

  Το αλλο συμπερασμα ειναι περι της ουσιας...

  Μπροστα στα ματια μας ξετυλιχτηκε ενα επεισοδιο της φυσης με δυο ορους ισοσθενεις κα;ι αντιρροπους. Και ως προς την αγριοτητα ακραιους..

  Εδω ειναι για να ζησει το ενα απο τα δυο. Ή το τσακαλι ή ο λαγος. Ή ο λαγος ή το τσακαλι. Ουτε τα δυο γινεται να ζησουν, ουτε τα δυο γινεται να πεθανουν. Αλλα ή το ενα ή το αλλο. Τριτον δε διδεται...

Ωστοσο, αν φυγουμε απο την λογικη του ειτε... ειτε, και παμε στη λογικη του τοσο...οσο, ο συλλογισμος μας θα ξετυλιχθει εντελως διαφορετικα. Απο αντιθετικος γινεται συμπληρωματικος.

  Θελω να ειπω: για να ζησει το τσακαλι πρεπει να πεθανει ο λαγος, και αντιστροφα, για να ζησει ο λαγος πρεπει να πεθανει το τσακαλι.

  Με αλλα λογια, η ζωη στο προκειμενο ειναι συναρτηση του θανατου, και ο θανατος συναρτηση της ζωης.

Ζει το τσακαλι? αυτο σημαινει οτι χρωστα τη ζωη του στο θανατο του λαγου. Ζει ο λαγος? αυτο σημαινει οτι χρεωστα την ζωη του στο θανατο του τσακαλιου. Το ενα ζει χαρη στο θανατο. Το αλλο πεθαινει χαρη στη ζωη.

 Το εξαγομενο ειναι πως η βαση καθε μορφη ζωης ειναι ο θανατος. Ο θανατος ειναι το θεμελιο και η αιτια και η σωτηρια της ζωης. Χωρις θανατο δεν υπαρχει ζωη. Ζωη και θανατος ειναι τα δυο μισα που δινουν εκεινο το απλο και απολυτο φαινομενο, που το ονομαζουμε φυση, φυεσθαι, γεννηση, natura...

 O βαθυτερος, δηλαδη, νομος της φυσης δεν ειναι ή το ενα ή το αλλο ανεξαρτητα απο το ενα ή το αλλο. Αλλα ειναι ή το ενα ή το αλλο μεσα απο το ενα ή το αλλο. Ειναι η ζωη του λαγου μεσα απο το θανατο του τσακαλιου, ή ζωη του τσακαλιου  μεσα απο το θανατο του λαγου. Δε δινεται, δηλαδη, ουτε το πρωτο ουτε το δευτερο, αλλα μονο το τριτο δινεται, που προκυπτει σαν απροσδιοριστια του πρωτου και του δευτερου. Μονον tertium datur.....

ΠΗΓΗ: ΓΚΕΜΜΑ του Δ. ΛΙΑΝΤΙΝΗ

 

Για τη δημοτική ποίηση
Αλλά το άριστο δείγμα του γεωμετρημένου μυθικού τοπίου μας το δίνει η δημοτική ποίηση. Εδώ δεν πέφτει ούτε μια λέξη στο χώμα από το δέντρο του ζωντανού μύθου. Όλες οι μορφές, που στέκουνται ή περπατούν και κουβεντιάζουν, είναι φαντάσματα στερεά. Για να ειπώ ό,τι εννοώ, θυμίζω το στίχο του Δάντη, που για το Σεφέρη εστάθηκε το σάββατο των σαββάτων της μεγάλης ποίησης:
                            Trattando I'; ombre come cosa salda
(Μεταχειρίζομαι τους ίσκιους σαν πράμα στερεό.    (Α,Ι)
Από τις πρώτες κιόλας λέξεις κάθε τραγουδιού έχει καβαλικέψει κανείς την κυματιστή χαίτη του ονείρου, και ρεβανίζει στην ιερά οδό της γήινης αμνηστείας. Αντί για την όποια φτωχή θεωρία αφήνω να μιλήσουνε μόνες τους δύο τρεις μουσικές στιγμές:
 Κάτω στην Αγια Μαρίνη και στην Παναγιά
 Δώδεκα χρονώ κορίτσι γένει καλογριά.
 Ούτε το σταυρό της κάνει ούτε προσκυνά.
 Μόν' στα σταυροδρόμια στέκει και κρασί πουλά. 
 Πέρασε κι ένας λεβέντης και την αρωτά,
 - Πόσο το κρασί, κυρά μου, πόσο η οκά;
 - Πέντε φράγκα στους γερόντους, τζάμπα στα παιδιά.
Ποιος αμφιβάλλει πως αυτή η παγανή ιερόδουλη θα λογάριαζε την παράδεισο και την κόλαση να ζυγίζουν όσο ένας μπακιρένιος οβολός στα χέρια μιας ζητιάνας; Ο έρωτας είναι το μέγα προνόμιο των νέων. Οι γεροπαράλυτοι και οι σαλιάρηδες θα πληρώσουν.
Στο επόμενο δείγμα κάποιος ξενιτεμένος χωρίς γυρισμό στέλνει γραφή με τα πουλιά στην αραβωνιαστικιά και στη μάνα του. Εδώ στα ξένα, λέει, με πάντρεψαν με μιαν αρμενοπούλα, οπού μαγεύει τ' άστρι και δεν περπατεί. Χρόνια αγωνίζεται να σκορπίσει τον ίλιγγο της μαγγανείας και να γυρίσει. Του κάκου όμως.
 Σελλώνω τ' άλογο μου, ξεσελλώνεται"
 Κινάω για να φύγω, αστράφτει και βροντά'
 Κι όταν γυρίζω πίσω, ήλιος, ξαστεριά.
Βρισκόμαστε μπροστά στην εικόνα ενός ξυπνητού ύπνου. Ενός έξυπνου ενυπνίου. Είναι, το δραματικό μεταίχμιο ανάμεσα στο φροντιστικό Οδυσσέα που πρέπει να φύγει για την Ιθάκη, και στον ηδονικό Ελπήνορα που γκρεμοτσακίζεται στη φρενήρη κωδωνοκρουσία του ενθουσιασμού του.
Στο τρίτο δείγμα ο λαός ζωγραφίζει μια πανέμνοστη νύφη με λόγια τόσο πλούσια, που μόνο η σιωπή μπορεί να τα δώσει. Δε θα ειπεί ούτε μία λέξη για την κόρη που ξεσηκώνει γύρω της έναν χαλασμό από χορούς και νταγερέδες. Ακίνητη, και μέσα στην αθώα της άγνοια κινεί γύρω της ένα μικρό σύμπαν.
 Ένας ασίκης διάβαινε στον κάμπο καβαλάρης,
 Σέρνει νταούλια τριανταδυό, καλάμια εξηνταπέντε,
 Ούτε σε γάμο πήγαινε ούτε σε πανηγύρι,
 Στου πεθερού του την αυλή.

Σαν την Ελένη που έκαμε τον τρωικό πόλεμο και δε μας είπε λέξη για την εμορφιά της ο Όμηρος.
Το ακόλουθο δείγμα μιλάει για έναν παλίκαρο, που το ασκέρι του Αλήπασα τον έκλεισε στα στενά. Μαζί είναι κι ένας έλληνας, που η συγκυρία τόνε θέλει από τη μεριά του εχθρού. Παραδόσου, ρε ήρωα, για να μη σε χαλάσουνε, του φωνάζει μπεσαλίδικα. Και το θερίο των ξέφωτων αποκρίνεται: Μα τι λες, ρε καρυόλη!
 Στο Μέτσοβο στον πλάτανο, μες στις κρύες βρυσούλες
 Κλείσαν το Γρίβα, κλείσανε, πέντ' έξι οχτώ χιλιάδες,
 Κι ήτανε μέσα Αλήπασας κι αυτός ο Καρυοφύλλης.
 - Γρίβα μου, ρίξε τ' άρματα, Γρίβα μου, ξαρματώσου.
 - Τι λες, βρε συ Αληπασά, κι εσύ βρε Καρυοφύλλη!
Αυτό δεν είναι απλό όχι. Αυτό είναι κρίση θεού. Σα να θέλει να πει: Μα ποιος είσαι, ασυλλόγιστε, που διατάζεις τον ήλιο να μην ανατείλει; Γίνουνται τέτοια παράξενα;
Το τελευταίο δείγμα μου το αφήνω ακαριαίο και ασχολίαστο:

Βασιλικός μυρίζει εδώ, η αγάπη μου διαβαίνει.
Όλος ο κόσμος χαίρεται, μένα η ψυχή μου βγαίνει.

Θα αργήσουμε να καταλάβουμε, αν καταλάβουμε ποτέ πως αν είμαστε λαός που περπατά στην έρημο αναζητώντας τη γη που κάποτε ήταν δική του, τα Δημοτικά  τραγούδια είναι η Κιβωτός της διαθήκης του.

Αυτοί υπήρξαν οι έλληνες

Δάσκαλοι οι έλληνες με τη στενή έννοια του σχολαστικού και του φτωχολόγου δεν υπήρξαν. Ποτέ δε συμβούλεψαν καθώς οι μεμψίμοιρες γριές. Ούτε κατέβηκαν στους ανθρώπους σαν εντολοδόχοι του νόμου και κανόναρχοι βλοσυροί, για να το παίξουν πανάκειες και αυθεντίες της γης.

Καλλιτέχνες προσεχτικά ατημέλητοι, νυχτακουστές και αστροθεάμονες, φωτολόγοι, συζητητές αυτοσχέδιοι στον ιερό δρόμο για την Ελευσίνα, αθλητές εφήμεροι, ισόβιοι ερωτομανείς και φιλέρωτες. Αυτοί υπήρξαν στην βάση τους οι έλληνες. Θυσίαζαν στην εμορφιά, όπως θυσιάζουν τα λουλούδια στον ήλιο. Θέλω να ειπώ πως ζαλίζουν τον αγέρα με τα χρώματα και τις μυρωδιές, και την άλλη μέρα μαραίνουνται.

Οι έλληνες ήσαν άσωτοι στην πενία τους, θρυμματικοί στην εμμονή τους, και χαρούμενα μελαγχολικοί. Τους βρίσκουμε να προτιμούν τη φιλόκαλη σπατάλη του σήμερα από την εξοικονόμηση του υστερόβουλου αύριο. Κι εδώ διαφέρουν από τους εβραίους και τους άλλους ανατολίτες των θρησκειών και των δογμάτων.

Ένα συμπόσιο πλούσιο σε λόγους σε πιοτά και σε αυλητρίδες οι έλληνες δεν το αντάλλαζαν ούτε με εννιά μήνες περισσότερους στη ζωή τους.