ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΙΣ

 

Γεννήθηκε στις 24 Αυγούστου 1753 στην κοινότητα Q'ara Qhatu της επαρχίας Λα Παζ (La Paz) της Βολιβίας, από τον έμπορο κόκας και άλλων ντόπιων γεωργικών προϊόντων Χοσέ Σίσα (Jose Sis) και την Χοζέφα Βάργκας (Josefa Vargas). Η εμπορική δραστηριότητα του πατέρα της, επέτρεψε στην οικογένειά του να ξεφύγει από το γενικό καθεστώς δουλείας ή δουλοπαροικίας στο οποίο είχαν ρίξει οι λευκοί χριστιανοί Ισπανοί κατακτητές όλους τους αυτόχθονες πληθυσμούς των Άνδεων.  

Σε ηλικία 18 ετών παντρεύτηκε το 1771 τον 21χρονο Αϋμάρα ευγενή Χούλιαν Απάζα ή Τούπα Κατάρι (Julian Apaza ή Tupa Katari, 1750 - 1781), και μαζί συνέχισαν το επάγγελμα του πατέρα της, το οποίο όχι μόνον τους επέτρεψε να κρατήσουν απόσταση από την αισχρή τυραννία των Ισπανών, αλλά επιπρόσθετα, καθώς ταξίδευαν από άκρου σε άκρο της Βολιβίας, να κρατήσουν άμεση και σωστή εικόνα για την τραγική πραγματική κατάσταση της πατρίδας τους. Πολύ σύντομα άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι η τυραννία των ξένων έπρεπε να ανατραπεί, και, όταν τελικά στις 10 Νοεμβρίου 1780 ο Ίνκα Τούπα Αμάρου ο Β (Tupa Amaru II), συνέλαβε και εκτέλεσε στην Τίντα του Περού τον Ισπανό κυβερνήτη και φοροεισπράκτορα ντε Αριάγκα, καλώντας τους ομοεθνείς του να ξεσηκωθούν ενάντια στους κατακτητές, το νεαρό ζευγάρι ανταποκρίθηκε και προσχώρησε στην επανάσταση, φέρνοντας το αίτημα της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας και στην δική του πατρίδα. 

Στις 13 Μαρτίου 1781 λοιπόν, η 28χρονη Μπαρτολίνα Σίσα και ο 31χρονος σύζυγός της πολιόρκησαν την πρωτεύουσα Λα Παζ (ή Chuquiago) επικεφαλής 20.000 ένοπλων Ινδιάνων της Βολιβίας, των οποίων ο αριθμός διπλασιάστηκε μέσα σε λίγες μόνον ημέρες και τελικά κατέληξε στα τέλη του καλοκαιριού να φθάνει τους 80.000 πολεμιστές. Όμοια με την επανάσταση στο Περού, στην οποία πρωτοστατούσε η σύζυγος του Τούπα Αμάρου «βασίλισσα» Μικαέλα Μπαστίδας που χειριζόταν όπλα και πολεμούσε στις μάχες δίπλα στον σύζυγό της, στην επανάσταση της Βολιβίας πρωτοστατούσε επίσης η Μπαρτολίνα Σίσα και νύφη της Γρηγορία Απάζα (Gregoria Apaza). Η φυσική ομορφιά, η ευφυϊα και ο δυναμισμός της Μπαρτολίνα Σίσα την έκανε αποδεκτή από όλους τους πολεμιστές που διοικούσε, ενώ ήδη από τις αρχές του Μαρτίου ο Τούπα Αμάρου είχε ανακηρύξει τον σύζυγό της «αντιβασιλιά» και την ίδια «αντιβασίλισσα». 

Την 1η Ιουλίου 1781 και ενώ ήδη είχαν συλληφθεί και εκτελεστεί με φρικτό τρόπο οι Τούπα Αμάρου και Μικαέλα Μπαστίδας, πολυάριθμες ενισχύσεις των Ισπανών υποχρέωσαν τον Τούπα Καπάρι και την Σίσα να λύσουν την πολιορκία της Λα Παζ. Την επόμενη ημέρα η Μπαρτολίνα Σίσα έπεσε στα χέρια των Ισπανών μετά από προδοσία στρατιωτών της (καθώς οι κατακτητές είχαν υποσχεθεί αμνηστία σε εκείνους που θα παρέδιδαν τους αρχηγούς τους) και μετά από 3 μήνες πιάστηκε και ο σύζυγός της ενώ προσπαθούσε να συγκεντρώσει καινούργιο στρατό κοντά στην Τιτικάκα, κι αυτός έπειτα από προδοσία ενός εξαγορασμένου ομοεθνή του. Ο Τούπα Καπάρι καταδικάστηκε σε θάνατο στις 13 Νοεμβρίου και, έχοντας περιφρονήσει τους ξένους χριστιανούς δικαστές με την συγκλονιστική του δήλωση «nayaruw jiwayapxista, waranqa waranqanakaw kutt'anika!» («με σκοτώνετε τώρα μοναχό μου, αλλά στους καιρούς που θα έλθουν θα επιστρέψω και θα είμαστε εκατομμύρια!»), βασανίστηκε δημόσια δύο ημέρες αργότερα με ξερίζωμα της γλώσσας του και μετά διαμελίστηκε με την βοήθεια 4 αλόγων στην πλατεία της Nuestra Senora de las Penas για να παραδειγματιστούν οι ιθαγενείς και να αναθαρρήσουν οι τρομοκρατημένοι λευκοί (το κεφάλι του εκτέθηκε τις επόμενες ημέρες στην Λα Παζ, ο δεξιός του βραχίονας στο Ayo Ayo, ο αριστερός στο Achacacho, το δεξί πόδι του στο Chulumani και το αριστερό στην Caquiaviri).  

Η Μπαρτολίνα Σίσα θανατώθηκε από τους Ισπανούς χριστιανούς κατακτητές στις 5 Σεπτεμβρίου του επόμενου έτους (1782) έπειτα από φοβερά βασανιστήρια και εξευτελισμούς: διαπομπεύτηκε πεζή, μαστιγώθηκε, κακοποιήθηκε ποικιλότροπα και μετά διαπομπεύτηκε ξανά γυμνή επάνω σε γάϊδαρο μέχρι το ικρίωμα, όπου της ξερίζωσαν την γλώσσα προτού απαγχονιστεί στην Plaza Murillo της Λα Παζ.  Μετά τον απαγχονισμό της, το σώμα της διαμελίστηκε και το κομμένο κεφάλι της, τα χέρια και τα πόδια της εκτέθηκαν στις πόλεις από τις οποίες είχε στρατολογήσει τους περισσότερους οπαδούς της, και στο τέλος κάηκαν και οι στάχτες τους σκορπίστηκαν στον άνεμο. 

Με την φρικτή θανάτωση των ηγετών της, η μεγάλη επανάσταση των Ινδιάνων της Βολιβίας έσβησε σιγά - σιγά, οι δε κατακτητές Ισπανοί προχώρησαν αμέσως μετά σε συστηματική εξόντωση όλων όσων είχαν βασιλικό αίμα, ώστε μελλοντικά να μην επαναληφθεί ποτέ ξανά το φαινόμενο του Τούπα Αμάρου. Ανάμεσα στα πολλά θύματα εκείνης της πρωτοφανούς γενοκτονίας (την οποία είχε εισηγηθεί ο Ισπανός αρχιβασανιστής ντε Αράχε - de Arache), ήταν και ο μόλις 10χρονος υιός της Μπαρτολίνα Σίσα και του Χούλιαν Απάζα.  

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: 

Ιάπωνας λογοτέχνης και θεατρικός συγγραφέας, που εστίασε κυρίως στον διχασμό του έθνους του ανάμεσα στις παραδοσιακές αξίες και την πνευματική κενότητα της «μοντέρνας» ζωής. Το πραγματικό του όνομα ήταν Χιραόκα Κιμιτάκε (Hiraoka Kimitake), γεννήθηκε πρώτος από τρία εν συνόλω παιδιά από οικογένεια με καταγωγή σαμουράϊ, ανατράφηκε έως την ηλικία των 12 χρόνων του από την γιαγιά του Natsuko ή Natsu Nagai (απόγονο φεουδάρχη της εποχής των Τοκουγκάβα) με τις αξίες της παράδοσης Μπουσίντο), έζησε νεαρός την φρίκη του Β Παγκοσμίου Πολέμου, την ατιμία των ατομικών βομβών και την αμερικανική κατοχή και διαμορφώθηκε σε ένθερμο υποστηρικτή της ιαπωνικής Εθνικής Παράδοσης.  

Σπούδασε κατ' απαίτηση της γιαγιάς του, που τού είχε διδάξει την πατροπαράδοτη αξιοπρέπεια και την επιθυμία για ομορφιά και καθαρότητα, στο πρότυπο Σχολείο Peer και στην συνέχεια Νομικά στο Αυτοκρατορικό Πανεπιστήμιο του Τόκιο από το οποίο αποφοίτησε το 1947. Για ένα μικρό διάστημα εργάστηκε ως δημόσιος υπάλληλος στο Υπουργείο Οικονομικών, πολύ σύντομα όμως τον κέρδισε ολοκληρωτικά το γράψιμο το οποίο είχε αρχίζει από ηλικίας 12 ετών με την ενθάρρυνση της μητέρας του Shizue, υιοθέτησε δε το ψευδώνυμο Yukio Mishima εξαιτίας της αντιπάθειας του κυβερνητικού υπαλλήλου πατέρα του για την λογοτεχνία και τους λογοτέχνες. Στο γράψιμο ο Μισίμα αφιέρωσε όλη την ζωή του, παράγοντας αμέτρητα διηγήματα και 33 θεατρικά έργα, στο ανέβασμα των οποίων συμμετείχε και ο ίδιος ως ηθοποιός. Το πρώτα μικρά διηγήματά του γνώρισαν το φως της δημοσιότητας σε διάφορα καλά λογοτεχνικά περιοδικά με την βοήθεια του νοβελίστα Καουαμπάτα Γιασουνάρι (Kawabata Yasunari, 1899 - 1972, βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας 1968) τον οποίο είχε γνωρίζει το 1946, η δε πρώτη του ημιαυτοβιογραφική νουβέλα «Εξομολογήσεις ενός προσωπείου» εκδόθηκε το 1949. 

Η επόμενη νουβέλα του ήταν ερωτική, είχε τίτλο «Δίψα για έρωτα» («Ai no kawaki», 1950), περιέγραφε την ιστορία μίας γυναίκας που έγινε ερωμένη του πρώην πεθερού της και έδειχνε άμεση επιρροή από τον μετέπειτα νομπελίστα Γάλλο συγγραφέα Francois Mauriac (1885 - 1970). Το 1954 εξέδωσε το λυρικό «Ο ήχος των κυμάτων» («Shiosai», 1954) που έγινε την ίδια χρονιά κινηματογραφική ταινία ως «Aaltojen pauhu» (1954) από τον σκηνοθέτη Senkichi Taniguchi με πρωταγωνιστές τους Akira Kubo, Kyoko Aoyama, Yoichi Tachikawa και Keiko Miya (η ταινία σκηνοθετήθηκε ξανά από τους Kenjiro Morinaka το 1964, Shiro Moritani το 1971, Katsumi Nishikawa το 1975 και Tsugunobu Kotani το 1985). 

 Το 1956 εξέδωσε το συγκλονιστικό διήγημα «Ο Ναός της Χρυσής Πεταλούδας» («Kinkakuji», 1956, αφιερωμένο στην θρησκευτικότητα και την σωματική ομορφιά, καθώς και στην ανθρώπινη παλινδρόμηση ανάμεσα στην ομορφιά και την ασχήμια, την πραγματικότητα και την ψευδαίσθηση, την αγάπη και το μίσος, με αφορμή το ιστορικό γεγονός της πυρπόλησης του ομώνυμου Ναού Kinkakuji στο Kyoto από έναν νεαρό ιερέα του, το 1950), ενώ από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 ασχολήθηκε αδιάκοπα με γυμναστική και πολεμικές τέχνες (καράτε και ξιφασκία κέντο, της οποίας απέκτησε το 5ο νταν το 1968) και ίδρυσε έναν δικό του «στρατό» νεαρών σαμουράϊ, την λεγόμενη «Tatenokai» («Εταιρεία της Ασπίδας»). 

Το 1958 νυμφεύθηκε την 20χρονη Yoko Sugiyama, θυγατέρα του διάσημου παραδοσιακού ζωγράφου Nei Sugiyama, με την οποία απέκτησε 2 παιδιά και ο γάμος τους διήρκεσε έως τον θάνατό του. Του γάμου τους προηγήθηκε συμφωνία ότι πρώτη προτεραιότητα στην ζωή του Μισίμα θα είναι το γράψιμο και ότι η Yoko θα φροντίζει να σέβεται τον προσωπικό του χώρο και χρόνο. 

Το 1965 εξέδωσε το δυτικότροπο «Μαντάμ ντε Σαντ» («Sado koshaku fujin», 1965), στο οποίο παρουσιαζόταν ο μαρκήσιος ντε Σαντ μέσα από τα μάτια μίας γυναίκας, ενώ ήδη είχε αρχίσει να συγγράφει το μεγαλύτερο αριστούργημά του, την τετραλογία «Η θάλασσα της γονιμότητας» («Hojo no umi»), η οποία συμπεριελάμβανε τις νουβέλες «Χιόνι της άνοιξης», «Αφηνιασμένα άλογα» (που περιστρέφεται γύρω από την αυτοκτονία σεπούκου), «Ο Ναός της αυγής» και «Εκπεσών άγγελος» (που παραδόθηκε στον εκδότη την ημέρα του θανάτου του, 25 Νοεμβρίου 1970 και κατάγγειλε την παρακμή της Ιαπωνίας και την απαξίωση των παραδοσιακών αξιών, ενώ εξήρε την ουσία και ποιότητα των βουδιστικών φιλοσοφικών αρχών). Το 1965 έπαιξε και στην κινηματογραφική ταινία «Πατριωτισμός», στην οποία είχε προ 5ετίας γράψει ο ίδιος το σενάριο, με στόχο την ανάδειξη της αισθητικής και των προτύπων του αριστοκρατικού ιαπωνικού Θεάτρου Νο. 

Σε ηλικία μόλις 45 ετών και ενώ αναμενόταν να κερδίσει το βραβείο Νόμπελ της Λογοτεχνίας, κατέλαβε με συντρόφους του το γραφείο του διοικητή του στρατοπέδου Ichigaya, όπου από το 1966 γυμνάζονταν μετά από ειδική άδεια τα μέλη της «Tatenokai» και αυτοκτόνησε με το τελετουργικό σεπούκου (χαρακίρι), διαμαρτυρόμενος για τον εθνικό εκφυλισμό της πατρίδας του λόγω της αμερικανικής πολιτικής και πολιτισμικής κατοχής. Προηγουμένως είχε προσπαθήσει ανεπιτυχώς να διεγείρει στάση του στρατού με στόχο την κατάργηση του επιβεβλημένου από τους Αμερικανούς συντάγματος και την «επιστροφή της Ιαπωνίας στην πραγματική της μορφή» που είχε καταργηθεί μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο και την αμερικανική κατοχή: «βλέπουμε την πατρίδα μας να γλεντοκοπάει βυθισμένη στην ευμάρεια και να κολυμπάει στο χρήμα και την πνευματική κενότητα. Πώς γίνεται όμως να έχει αξία η ζωή μέσα σε ένα περιβάλλον όπου έχει πεθάνει το πνεύμα; Ζήτω ο αυτοκράτορας! Νομίζω ότι ούτε καν με προσέχουν ...;» (τα τελευταία λόγια του). 

Ο Μισίμα είχε φροντίσει ακόμα και να αφήσει ένα σοβαρό χρηματικό ποσό για την κάλυψη των εξόδων υπεράσπισης των συντρόφων του που επέζησαν. Η ηρωϊκή - παραδειγματική πράξη του (οι δύο που αυτοκτόνησαν είχαν συντάξει τα ποιήματα θανάτου τους «jisei» προτού καν εισέλθουν στο γραφείο του διοικητή) άφησε άφωνο και αμήχανο όλο τον δυτικοποιημένο και εκχριστιανισμένο κόσμο, χαρακτηριστικό μάλιστα είναι ότι όταν ένας ρεπόρτερ της εφημερίδας «Mainichi Shimbun» μετέδωσε τηλεφωνικά την είδηση στους προϊσταμένους του πήρε την απάντηση «δεν μπορεί, γύρνα πίσω στην βάση και έλεγξε ξανά την αλήθεια των όσων περιγράφεις». 

Εμφανώς ο δυτικοποιημένος και υπό ευρεία ή στενή έννοια εκχριστιανισμένος κόσμος δεν κατάλαβε και, από ό,τι τουλάχιστον φαίνεται, ούτε θα καταλάβει ποτέ το γιατί ένας τόσο ευφυής άνθρωπος προχώρησε σε μία τέτοια «απέλπιδα» (για τα κυρίαρχα ειωθότα) πράξη, διεκδικώντας να πετύχει έναν (επίσης για τα κυρίαρχα ειωθότα) «αναχρονισμό». Πάρα πολλοί αμερικανοποιημένοι εγκέφαλοι, ίδιοι με τους βαριεστημένους ένστολους του στρατοπέδου Ichigaya που τον χλεύαζαν ενώ τους μιλούσε, προχώρησαν μάλιστα ακόμα και σε χυδαίες ψυχολογικές και σεξουαλικές «ερμηνείες» της ακατανόητης για τον δικό τους κώδικα αξιών πράξης του Μισίμα. Ο γνωστός Colin Wilson μάλιστα θεώρησε πρέπον κατά τα αμερικανικά (ιουδαιοχριστιανικά) του μάτια να προσπαθήσει να τον παρουσιάσει ως δήθεν πάσχοντα από το πολύ διαδεδομένο στον ιουδαιοχριστιανικό κόσμο «μεσσιανικό σύνδρομο» («Rogue Messiahs. Tales of Self-Proclaimed Saviors», 2000), ενώ πιο αηδιαστική είναι η προσέγγιση τού διόλου τυχαία επίσης αμερικανού Jerry S. Piven («The Madness and Perversion of Yukio Misima», 2004, δηλ. «Η παραφροσύνη και διαστροφή του Γιούκιο Μισίμα»). 

Ενδεικτικό της πλήρους ανικανότητας των σημερινών μαζικών ανθρώπων να καταλάβουν μία τέτοια ανώτερη προσωπικότητα είναι και το γεγονός ότι ενώ ο Μισίμα ουσιαστικά υπήρξε με την πραγματική έννοια ένας πολιτικός συγγραφέας, μισήθηκε ισόποσα από τους μονοπωλητές της δυναμικής πολιτικής έκφρασης ακροδεξιούς και ακροαριστερούς (από τους πρώτους για την θέση του ότι ο Χιροχίτο έπρεπε να είχε παραιτηθεί μετά την ήττα της Ιαπωνίας και από τους δεύτερους για την τόλμη του να υπερασπίζεται τις παραδοσιακές αξίες). Το 1985 πάντως, οι Πωλ Σράντερ, Τζωρτζ Λούκας και Φράνσις Κόππολα παρήγαγαν σε ανάμνηση της προσωπικότητάς του το αξιόλογο λυρικό φιλμ «Μισίμα: μία ζωή σε 4 κεφάλαια» («Mishima. A Life in Four Chapters»). 

Εν ζωή ο Μισίμα τιμήθηκε με τα βραβεία «Shincho» (1954), «Kishida Δραματουργίας» (1955) και «Yomiuri» (2 φορές, το 1957 και το 1961).  

Βιβλία του Μισίμα: 

«Hanasakari no mori», 1944 
«Kamen no Kokuhaku» («Εξομολογήσεις ενός προσωπείου», 1949) 
«Ai no kawaki» («Δίψα για έρωτα», 1950) 
«Ao no jidai», 1950 
«Kinjiki» («Απαγορευμένα χρώματα», 1951) 
«Manatsu no shi» («Θάνατος στο μεσοκαλόκαιρο», 1952) 
«Higyo», 1952  
«Yoru no himawari» («Ηλιοτρόπιο του λυκόφωτος», 1953) 
«Fugushu» («Εκδίκηση», 1954) 
«Shiosai» («Ο ήχος των κυμάτων», 1954) 
«Shizumeru Taki», 1955 
«Shiroari no su», 1956 
«Kindai nogaku shu» («Πέντε μοντέρνα μη έργα», 1956) 
«Shi wo kaku shonen» («Το παιδί που έγραφε ποίηση», 1956) 
«Kinkakuji» («Ο Ναός της Χρυσής Πεταλούδας», 1956) 
«Rokumei kan», 1956 
«Bitoku no yoromeki», 1957 
«Bara to kaizoku», 1958 
«Ratai to isho», 1959 
«Kyoko no ie», 1959 
«Yukoku» («Πατριωτισμός», 1960) 
«Yoroboshi» («Ο τυφλός νεαρός», 1960) 
«Utage no ato» («Μετά το δείπνο», 1960) 
«Toka no kiku» («Δεκαήμερο χρυσάνθεμο», 1961) 
«Kemo no tawamure», 1961 
«Utsukushii hoshi», 1962 
«Gogo no eiko», 1963 
«Ken», 1963 
«Watakushi no henreki jodai», 1964 
«Kinu to meisatu» («Μετάξι και ενόραση», 1964) 
«Mikumano mode», 1965 
«Sado koshaku fujin» («Μαντάμ ντε Σαντ», 1965)  
«Erei no koe», 1966 
«Susaku-ke no metsubo» («Η πτώση του Οίκου Σουσάκου», 1967) 
«Hagakure nyumon» («Ο τρόπος του Πολεμιστή», 1967) 
«Yoroboshi», 1968 
«Haru no yuki» («Ανοιξιάτικο χιόνι», 1968), πρώτο βιβλίο της τετραλογίας «Hojo no umi» («Η θάλασσα της γονιμότητας») 
«Wagatomo hittora» («Ο φίλος μου ο Χίτλερ», 1968) 
«Taiyo to tetsu» («Ήλιος και ατσάλι», 1968) 
«Homba» («Αφηνιασμένα άλογα», 1969), δεύτερο βιβλίο της τετραλογίας «Hojo no umi» («Η θάλασσα της γονιμότητας») 
«Bunka boei ron», 1969 
«Akatsuki no tera» («Ο Ναός της αυγής», 1970), τρίτο βιβλίο της τετραλογίας «Hojo no umi» («Η θάλασσα της γονιμότητας») 
«Tennin gosui» («Εκπεσών άγγελος», 1971), τέταρτο βιβλίο της τετραλογίας «Hojo no umi» («Η θάλασσα της γονιμότητας») 
«Acts of Worship: Seven Stories By Yukio Mishima» (σε μετάφραση του John Bester, 1989) 

Βιβλία για τον Μισίμα: 

Wolfe Peter, «Yukio Mishima», εκδόσεις «Continuum», New York, 1989  
Stokes Henry Scott, «The Life and Death of Yukio Mishima», εκδόσεις «Farrar, Straus and Giroux», New York, 1974  
Ross Christopher, «Mishima's Sword. Travels in Search of a Samurai Legend», εκδόσεις «Fourth Estate», London, 2006   

Προτεινόμενο βιβλίο στα ελληνικά: 

Μισίμα Γιούκιο, «Η ηθική των σαμουράϊ στην σύγχρονη Ιαπωνία», εκδόσεις «Ερατώ», Αθήνα, 2005