Στα σπάργανα η ανταλλακτική οικονομία

Οπου χτυπάει η κρίση, γεννιέται η κοινωνική αλληλεγγύη. Οπου οι εκλεγμένοι -και μη- κυβερνώντες πήραν και στέρησαν, δηλαδή παντού, κάποιοι άλλοι, απλοί πολίτες, πάντα εθελοντικά και από το υστέρημά τους έρχονται για να δώσουν πίσω.

Σε αυτόν τον παράλληλο κόσμο οι δάσκαλοι κάνουν δωρεάν μαθήματα, όπως μέσω του νεοσύστατου «tutorpool», τα παζάρια χαρίζουν, οι άποροι δεν πεινάνε, ενώ οι «τράπεζες χρόνου και τροφίμων» μοιράζουν απλόχερα χωρίς τα τοκογλυφικά επιτόκια που απαιτούν οι πατροπαράδοτες.

Μια ιδέα που γεννήθηκε μόλις πριν από λίγα 24ωρα και, όπως φαίνεται, καθημερινά παίρνει σάρκα και οστά. Ηδη αρκετές οικογένειες ζορίζονται για τα απολύτως απαραίτητα, πόσω μάλλον για να πληρώνουν φροντιστήρια και ιδιαίτερα. Εχοντας περίπου αυτά κατά νου, αλλά «πρωτίστως την αλληλεγγύη», γεννήθηκε η ιδέα του «tutorpool» που έκανε τα πρώτα του βήματα στο Twitter, το δημοφιλή χώρο κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί, μέσω του hashtag #tutorpool, εθελοντές καθηγητές δηλώνουν ότι προσφέρουν αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες τους σε μαθητές.

Μέσω του Google Maps

Στη συνέχεια, μέσω του Google Maps, μπορεί ο οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος γονέας ή μαθητής να δει σε ποιες περιοχές βρίσκονται οι διαθέσιμοι καθηγητές και ποια μαθήματα διδάσκουν. «Δεν έχει ακόμα κλείσει μια εβδομάδα ζωής και ήδη περίπου 65 καθηγητές έχουν δηλώσει συμμετοχή», λέει η Σίλια Βιτωράτου, μαθηματικός, υποψήφια διδάκτωρ στην ΑΣΟΕΕ και μία από τους αρχικούς εμπνευστές της ιδέας. Επιπλέον, χωρίς καμία ουσιαστική προβολή «επικοινωνούν μαζί μας διαρκώς από το εξωτερικό, λέγοντάς μας πως μπορούν να βοηθήσουν με τηλεδιδασκαλία». Συνεχίζοντας θα πει: «Βασική ιδέα είναι ότι όλοι γινόμαστε ένα. Μια ομάδα αλληλεγγύης με κύριο μέλημα όλων τα παιδιά. Να μη στερηθούν αυτά που οι δικοί μας γονείς μπόρεσαν να εξασφαλίσουν. Εμείς, με την κρίση, θα μπορέσουμε να επαναπροσδιορίσουμε τις ζωές μας. Τα παιδιά όμως δεν θα είναι ποτέ ξανά 15, 16, 17 ετών». Για τον καλύτερο συντονισμό δημιουργούνται μπλογκ και ιστοσελίδα και εκτός απροόπτου θα είναι έτοιμα την ερχόμενη εβδομάδα. Ηδη πάντως στο Google Maps βρίσκονται οι πρώτες συμμετοχές. Ενδεικτικά: «Μαθηματικά μέχρι και Β' Λυκείου. Περιοχές Παγκράτι, Καισαριανή, Βύρωνας, Κέντρο», «Αγγλικά, Γαλλικά, Μαθηματικά, Χημεία, Φυσική και γενικά όλα τα μαθήματα Γυμνασίου - Κερατσίνι, Πέραμα, Νίκαια, Κορυδαλλός», «Φυσική, Χημεία, Μαθηματικά όλων των τάξεων του Γυμνασίου και Φυσική, Χημεία, Βιολογία Λυκείου. Οπουδήποτε στην Πάτρα» κ.λπ. Κλείνοντας η κ. Βιτωράτου λέει πως «θέλω να πιστεύω πως σε έναν μήνα ο χάρτης θα είναι γεμάτος».

Γεμάτη από τρόφιμα ήταν η κοινότητα του radiobubble το προηγούμενο Σάββατο. Υποστηρίζοντας τη σχετική έκκληση της ΜΚΟ «Γιατροί του Κόσμου», η διαδικτυακή κοινότητα του radiobubble με τα μέλη της κάλεσε τον κόσμο να φέρει τυποποιημένα τρόφιμα, τα οποία οι «Γιατροί του Κόσμου» θα μοιράσουν σε 1.500 άπορες οικογένειες. Οπως λένε οι συντελεστές του radiobubble στην «Ε», «ως μέλη μιας κοινότητας (ραδιοφωνικής κι όχι μόνο) πιστεύουμε και διαδίδουμε τις έννοιες της αυτοοργάνωσης και της αλληλεγγύης. Ταυτόχρονα θεωρούμε πως ο όρος "κοινωνικό κράτος" στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία αποδομείται μέρα με τη μέρα - αν υποθέσουμε πως κάποτε υπήρχε. Υποστηρίζοντας έμπρακτα τις ιδέες μας, καλέσαμε τον κόσμο να βοηθήσει στη συγκέντρωση τροφίμων, τα οποία, μέσω του δικτύου των Γιατρών του Κόσμου, διανεμήθηκαν σε άπορες οικογένειες της Αθήνας».

Νόμισμα ο χρόνος

Η διεύθυνση, πάλι, της Τράπεζας Χρόνου του Δικτύου Γυναικών Ευρώπης είναι όπου υπάρχει ανάγκη και διαθεσιμότητα. Το νόμισμά της, ο χρόνος που διαθέτει ο κάθε εθελοντής. Μία ώρα μαθήματος Ισπανικών που κάνει κάποιος μπορεί να εξισωθεί με μία ώρα φροντίδας του σπιτιού του από αυτόν που του έκανε το μάθημα. Ο καθένας εκεί ανταλλάσσει αυτό που ξέρει. Αυτό όμως που την ξεχωρίζει από άλλες «τράπεζες χρόνου» είναι, σύμφωνα με τη Νίκη Ρουμπάνη, πρόεδρο του ελληνικού Δικτύου, «η προσωπική επαφή και οι συνεντεύξεις που παίρνουμε από τους εθελοντές. Να γνωρίζουμε, π.χ., ποιος είναι αυτός που θα πάει για baby sitting (φύλαξη παιδιού) και πού θα τον στείλουμε. Το δίκτυο της "τράπεζας χρόνου" αναπτύχθηκε αρχικά στις γειτονιές της Αθήνας και πλέον συνεργάζεται και με δήμους». Τέλος, όπως αναφέρει και στην ιστοσελίδα της η τράπεζα χρόνου, «ένας γιατρός ή δικηγόρος που προσφέρει μία ώρα επαγγελματικών υπηρεσιών δικαιούται μία ώρα άλλων υπηρεσιών, όπως βάψιμο, μαγείρεμα, φύλαξη ηλικιωμένου, πράγματα δηλαδή που μπορεί να προσφέρει και ένα όχι ειδικευμένο άτομο».

Η κοινωνική ευαισθησία των πολιτών έχει οδηγήσει στη δημιουργία πολλών ομάδων αλληλεγγύης και συμπαράστασης σε όλη την Ελλάδα. Ενδεικτικά, παζάρι αλληλεγγύης από βιοκαλλιεργητές στη Βούλα με σκοπό την ανταλλαγή αντικειμένων που δεν χρησιμοποιούμε και τη δοκιμή δωρεάν βιολογικών προϊόντων.

Στη Σαντορίνη πραγματοποιήθηκε λαϊκό, χαριστικό, ανταλλακτικό παζάρι ανθρωπιστικής αλληλεγγύης. «Με τιμές "χωραφιού" από τα χέρια των αγροτών απ' ευθείας στους καταναλωτές». Αυτό είναι το σύνθημα του πρώτου Προμηθευτικού Καταναλωτικού Συνεταιρισμού «Αλληλέγγυον», που πρόκειται να λειτουργήσει στην Αθήνα, πουλώντας ελληνικά αγροτικά προϊόντα και ελληνικά είδη διατροφής.

Με εθελοντές

Η πρωτοβουλία πολιτών «Στην Κόρινθο με ποδήλατο» διοργάνωσε ένα πρωτότυπο χαριστικό-ανταλλακτικό παζάρι. Δίκτυο Ανταλλαγών και Αλληλεγγύης ονομάζεται η πρωτοβουλία ανεξάρτητων πολιτών από τη Μαγνησία. Στόχος είναι να αναπτύξουν ένα σύστημα για ανταλλαγές υπηρεσιών και προϊόντων μεταξύ των μελών του, χρησιμοποιώντας ως μέσον τη λεγόμενη Τοπική Εναλλακτική Μονάδα (ΤΕΜ).

Το «Μπορούμε», μια πρωτοβουλία εθελοντών και εταιρειών εστίασης που καταπολεμά τη σπατάλη του περισσευούμενου φαγητού και δρα υπέρ της αξιοποίησής του για κοινωφελή σκοπό, με τη στήριξη του Ιδρύματος Τράπεζα Τροφίμων. Το Συριανό Δίκτυο Ανταλλαγής Υπηρεσιών και Προϊόντων, μια δημιουργία που έχει ως αφετηρία τις ιδέες της αλληλέγγυας οικονομίας. Η μονάδα ανταλλαγής είναι το συριανό ανταλλακτικό νόμισμα (ΣΑΝΟ). Στο Ρέθυμνο, το εθελοντικό ιατρείο κοινωνικής αλληλεγγύης Ρεθύμνου, μια εθελοντική προσπάθεια γιατρών, φαρμακοποιών, νοσηλευτών, μαιών, οδοντιάτρων και εθελοντών από τους εργαζομένους στις κοινωνικές δομές του δήμου. Οι ενέργειες στήριξης συμπολιτών μας, πολλές και αξιόλογες. *